facebook advancednet
szukaj


Jesteś w: Strona główna > Okulistyka > Operacja zaćmy

Operacja zaćmy

Objawy i przyczyny powstawania zaćmy

Zaćma (inaczej zwana kataraktą) jest chorobą wrodzoną lub degeneracyjną polegającą na zmętnieniu soczewki oka i prowadzi do upośledzenia ostrości widzenia. Jeżeli oko jest zdrowe, jego soczewka pozostaje zupełnie przezroczysta i do siatkówki bez problemu docierają promienie świetlne. W przypadku choroby, zmętnienie oka zaburza prawidłowe widzenie - odczuwalny efekt porównać można do patrzenia przez brudną szybę.

Najczęstszym objawem choroby jest nieostre widzenie, nie dające się skorygować za pomocą szkieł okularowych oraz zjawisko olśnienia w czasie patrzenia na źródło światła. Kiedy schorzenie postępuje, pacjent widzi coraz gorzej, a kolory stają się wyblakłe. W zaawansowanych stanach może dojść nawet do całkowitego zanikania widzenia, w efekcie czego pacjent widzi jedynie kontury. Często pacjenci długo nie zauważają objawów, gdyż obniżenie ostrości wzroku następuje powoli, nie ma bólu oraz swędzenia czy zaczerwienienia oka.

Najczęściej występujące objawy:

- nieostre widzenie, problem z doborem szkieł okularowych,

- "zamglony obraz", wyblakłe kolory,

- olśnienia, przebłyski itp. podczas patrzenia na źródło światła,

- zez,

- problem z oceną odległości.

Choroba rozwija się najczęściej z upływem lat, kiedy organizm zaczyna się starzeć – przeważnie ujawnia się po 50-60 roku życia. Według danych z 2010 roku (Światowa Organizacja Zdrowia - WHO) choroba ta jest przyczyną zaburzenia widzenia (np. niedowidzenia) w 33% przypadków i ślepoty w ponad 50% przypadków na świecie. Na zaćmę chorują dziesiątki milionów ludzi na świecie, w Polsce setki tysięcy.

Szczególnie narażone na zaćmę są osoby powyżej 65 roku życia, z wysokim wskaźnikiem BMI (nadwaga), palące papierosy, chorujące na cukrzycę, tężyczkę, atopowe zapalenie skóry czy nadciśnienie tętnicze. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przeprowadziła w Stanach Zjednoczonych badania, w których wykazano, że na zaćmę choruje ok. 45% kobiet i niemal 40% mężczyzn po 74 roku życia. 

Częściej chorują także osoby będące w trakcie przewlekłej sterydoterapii oraz spędzające dużo czasu w miejscach, gdzie występuje silne promieniowanie ultrafioletowe (promienie słoneczne), jonizujące lub podczerwone.

Do grupy o podwyższonym ryzyku zachorowania na zaćmę trafimy również wtedy, gdy choroba ta dotknęła wcześniej kogoś z naszej bliskiej rodziny (uwarunkowania genetyczne), przechodziliśmy w ostatnim czasie stany zapalne oczu (np. zapalenie rogówki) lub mieliśmy jakiś zabieg okulistyczny. Zaćma może pojawić się też jako konsekwencja urazu.

Rodzaje zaćmy

W zależności od warstwy soczewki, która z czasem ulega zmętnieniu, zaćma starcza ukazuje się jako korowa, jądrowa lub podtorebkowa.

Zaćma korowa objawia się głównie poprzez widzenie podwójnych konturów obrazu oraz spadku ostrości wzroku.

Zaćma jądrowa zlokalizowana jest na środku soczewki. Postępuje przeważnie powoli i pacjent nie traci znacząco na ostrości wzroku, pojawia się natomiast krótkowzroczność. Ciekawostką jest, że osoby u których stwierdzono starczowzroczność (problem z widzeniem z bliska), przez postęp zaćmy jądrowej mogą znowu zacząć dobrze czytać bez okularów.

Zaćma podtorebkowa tylna charakteryzuje się tym, że od początku bardzo mocno upośledza wzrok, przede wszystkim jeśli chodzi o widzenie z bliska.

Niestety w przypadku zaćm starczych bardzo często występują one mieszanie np. podtorebkowo-korowa, korowo-jądrowa itd. W takich sytuacjach objawy będą różne i tym bardziej istotne jest badanie okulistyczne, które dokładnie stwierdzi rodzaj choroby oraz jej etap. Wyróżniamy zaćmę początkową, całkowitą (dojrzałą) i przejrzałą.

Wrodzone wady są zdecydowanie rzadziej spotykane – symptomy są zauważalne zaraz po narodzinach. Jest to wynik chorób matki w czasie ciąży albo skutek uwarunkowań genetycznych.

Zaćma powikłana związana jest z innymi chorobami oczu, takimi jak jaskra, a zaćma następowa np. z cukrzycą czy tężyczką. Ostatnią wyróżnianą przyczyną choroby jest uraz - mówimy wtedy o zaćmie urazowej.

Leczenie zaćmy

Zaćmę można leczyć wyłącznie operacyjnie, poprzez usunięcie zmętniałej soczewki i wszczepienie w jej miejsce nowej (stosowanie kropli, mających powstrzymać rozwój choroby jest niestety nieskuteczne). Obecnie stosowaną metodą usuwania zaćmy jest fakoemulsyfikacja, czyli ultradźwiękowe rozdrobnienie zmętniałej soczewki. Zabieg ten jest bezpieczny i bezbolesny, trwa ok. 20 minut, z reguły w znieczuleniu miejscowym. Jest to niezwykle istotne, ponieważ dzięki temu bardzo rzadko pojawiają się przeciwwskazania do wykonania zabiegu tą metodą – zarówno jeśli chodzi o choroby internistyczne, jak i o wiek pacjenta. Zwykle już godzinę po zabiegu pacjent może opuścić szpital, a po kilku dniach wrócić do sporej części codziennych obowiązków. Poprawa widzenia zauważalna jest niemal natychmiast.

Istotny jest fakt, że dzisiejsza technologia dostarcza nam możliwość wszczepienia takiej soczewki, która nie tylko uwolni nas od objawów zaćmy, ale pozwoli także skorygować wady wzroku, takie jak krótkowzroczność, dalekowzroczność, astygmatyzm czy starczowzroczność ("okulary do czytania"). Dzięki temu w wielu przypadkach po zabiegu będziemy mogli schować okulary głęboko w szafie – nie będą już potrzebne. Najnowsze soczewki posiadają też filtr UV (co chroni oczy przed szkodliwym promieniowaniem słonecznym) oraz poprawiają kontrast widzenia (co doceniają np. kierowcy, podczas jazdy po zmroku).

Należy pamiętać, że wczesne rozpoznanie schorzenia znacząco podnosi efektywność leczenia oraz pozwala uniknąć wielu powikłań pooperacyjnych. Badanie wzroku pod kątem oceny przezroczystości soczewki jest więc bardzo istotne – im wcześniej, tym lepiej.

Naszym pacjentom proponujemy nowoczesne, wysokiej jakości soczewki - amerykańskiej firmy - Alcon i niemieckiej – Bausch & Lomb:

  • - AcrySof®Natural
  • - AcrySof®Natural IQ
  • - AcrySof®Toric
  • - AcrySof®IQ ReSTOR®
  • - AcrySof®ReSTOR®Toric
  • - Incise

Podstawową soczewką jest Alcon AcrySof®Natural. Należy ona do grupy soczewek jednoczęściowych, akrylowych. Posiada filtry UV oraz filtr ochronny światła niebieskiego. Soczewki z owym żółtym filtrem są przeznaczone dla wszystkich, ale szczególnie dla ludzi młodszych oraz osób z degeneracjami siatkówki.

Z kolei soczewka Natural IQ jest soczewką jednoogniskową, co oznacza, że zapewnia jedno ustalone ognisko, przeważnie do wyraźnego postrzegania obiektów w oddali. Posiada filtr UV i światła niebieskiego oraz asferyczną optykę, dzięki czemu po zabiegu poprawia się kontrast widzenia, a kolory stają się wyraźniejsze. Po wszczepieniu soczewki Natural IQ, nawet po zmroku nie będziemy martwić się o odblaski, przebłyski, efekt lśnienia i aureole wokół świateł (efekt halo, glistening czy glare).

Dla osób, które nie mają astygmatyzmu i chcą uzyskać bardzo dobre widzenie zarówno z bliska, daleka, jak i na odległościach pośrednich polecamy soczewkę AcrySof®IQ ReSTOR®. Po wszczepieniu takiej soczewki znaczna większość pacjentów nigdy już nie musiała używać okularów (po wszczepieniu soczewek do obu oczu).

Obecnie istnieją 2 rodzaje soczewek AcrySof® IQ ReSTOR:

AcrySof®IQ ReSTOR® +3,0 IOL - jest to soczewka wieloogniskowa, pozwalająca na usunięcie zaćmy, korygowanie krótkowzroczności, dalekowzroczności oraz starczowzroczności. Posiada dodatek do bliży +3,0 D, dzięki czemu zalecana jest dla większości pacjentów ze standardowymi potrzebami, czyli aby widzieć prawidłowo we wszystkich odległościach.

AcrySof®IQ ReSTOR® +2,5 IOL - soczewkę polecamy dla osób, które chcą usunąć zaćmę i dla których najważniejsze jest wyraźne widzenie na odległość, np. dla kierowców dla dobrego wiedzenia drogi oraz deski rozdzielczej, dla osób pracujących przy komputerze czy lubiących spędzać dużo czasu na oglądaniu telewizji.

Pacjentom, którzy oprócz zaćmy borykają się również z astygmatyzmem, lekarz może zaproponować wszczepienie soczewki torycznej jednoogniskowej Acrysof®Toric lub soczewki wieloogniskowej AcrySof®ReSTOR®Toric.

W przypadku soczewki Acrysof®Toric, pacjent decyduje się na usunięcie zaćmy, poprawę ostrości widzenia, kontrastu oraz na pozbycie się jednej pary okularów, przeważnie do dali. Z kolei implant AcrySof®ReSTOR®Toric jest rozwiązaniem dla osób z astygmatyzmem, które będą mogły korzystać z życia bez konieczności noszenia okularów. Po zabiegu pacjenci oprócz najważniejszego problemu, czyli pozbycia się zaćmy, będą widzieli wyraźnie na wszystkich odległościach, a więc z bliska, daleka, oraz na odległości pośrednie. Zostanie też zniwelowany astygmatyzm.

Jeśli chodzi o soczewki Incise, podstawową zaletą jest możliwość ich wszczepiania przez nacięcie o szerokości zaledwie 1,4mm. Wpływa to pozytywnie na ryzyko powikłań pooperacyjnych i czas gojenia oka. Poza tym, posiadają też wszystkie cechy nowoczesnych, zaawansowanych technologicznie soczewek, czyli np. neutralne dla oka materiały, filtr UV czy 'ostrą krawędź', która zapobiega powstawaniu zaćmy wtórnej.

 


Badania kwalifikacyjne

  • należy pokazać zgromadzoną dokumentację związaną z przebytymi chorobami oczu
  • należy wykonać spis przyjmowanych przewlekle leków z zaznaczeniem ilości zażywanych dawek
  • badania określają rodzaj i stopień zaawansowania zaćmy
  • podczas kwalifikacji wyliczana jest moc i ustalany jest rodzaj sztucznej soczewki
  • zwykle zalecane jest wykonanie dodatkowych badań, czasem konsultacji specjalistycznych czy szczepień (np. przeciw WZW)


Przed zabiegiem

  • nie należy używać kosmetyków wokół oczu i na twarzy oraz wykonywać makijażu
  • na 24 godziny przed zabiegiem, a w przeddzień zabiegu należy się wykąpać lub wziąć prysznic
  • nie należy spożywać napojów kofeinowych (kawy, herbaty, napojów energetyzujących) oraz alkoholu
  • lekki posiłek oraz napoje można spożyć najpóźniej na 6 godzin przed zabiegiem
  • w przypadku chorych na cukrzycę, należy wziąć insulinę i zjeść posiłek
  • przyjmując leki doustne, należy je zażyć jak zwykle, chyba że lekarz zadecyduje inaczej, a leki przeciwkrzepliwe (np. sintrom, acenocumarol, polocard, acard, aspiryna czy polopiryna) odstawić w porozumieniu z lekarzem
  • zaleca się wygodny ubiór – najlepiej ubranie rozpinane do pasa a także lekkie buty
  • zaleca się pozostawienie w domu cennych przedmiotów
  • w szpitalu trzeba się pojawić na wyznaczoną godzinę
  • należy przynieść badania labolatoryjne, konsultacje lekarskie, wypisy ze szpitali oraz spis i dawkowanie przyjmowanych leków


W czasie zabiegu

  • pacjent operowany jest w trybie jednodniowym, bez konieczności pozostawania w szpitalu na noc
  • zabieg jest bezbolesny i trwa ok. 20 minut, z regóły w znieczuleniu miejscowym i pod stałą opieką anestezjologa
  • na życzenie pacjenta możliwe jest znieczulenie ogólne.

Po operacji

  • pacjent pozostaje w szpitalu tak długo jak zadecyduje lekarz operator bądź anestozjolog (zwykle ok. godziny) i musi być odebrany przez osobę pełnoletnią, w tym dniu pacjent nie może być kierowcą
  • dzień po zabiegu należy zgłosić się na obowiązkową kontrolę okulistyczną w miejscu i czasie wyznaczonym przez szpital
  • oko goi się szybko, co pozwala po kilku dniach powrócić do codziennych obowiązków, jednak wykonywanie pracy związanej z podnoszeniem ciężkich przedmiotów, długotrwałym patrzeniem w monitor czy w zapylonych pomieszczeniach należy odłożyć na ok. miesiąc (pacjent może otrzymać zwolnienie)
  • na noc oko należy zasłaniać osłonką ochronną, spać na wznak lub na boku przeciwnym do operowanego oka
  • przez kilka tygodni należy ograniczyć wysiłek fizyczny - nie podnosić ciężkich rzeczy, nie napinać mięśni brzucha, nie pochylać się, unikać gwałtownych szarpnięć itp. spacery są dozwolone, ale nie należy przebywać w miejscach, gdzie występuje silny wiatr i kurz, a w wypadku silnego działania słońca nosić okulary przeciwsłoneczne
  • oglądanie telewizji i czytanie książek jest dozwolone, ale ze stosowaniem krótkich przerw
  • uprawianie stosunków płciowych można rozpocząć najwcześniej po 3 tygodniach
  • w razie trudności w oddawaniu stolca, stosować łagodne środki ułatwiające wypróżnienie
  • nie stosować gorących kąpieli i sauny, przy myciu twarzy zachować ostrożność aby woda z mydłem nie dostała się do oka, najlepiej myć powieki bardzo delikatnie(bez ucisku na oko) płatkiem kosmetycznym, zmoczonym w przegotowanej wodzie lub roztworze kwasu bornego
  • nie wolno uciskać oka i mocno zaciskać powiek
  • do zabiegów higienicznych wokół oka używać jedynie czystych płatków lub chusteczek jednorazowyh (nigdy tych, użytych wcześniej np. do przetarcia nosa)
  • podczas podawania kropli do oczu (jedynie tych, zaleconych przez okulistę) należy pamiętać o:

- wymyciu rąk przed podaniem kropli
- przepłukaniu oka solą fizjologiczną, roztworem kwasu bornego, jeśli zebrała się wydzielina w worku spojówkowym
- zamknięciu powiek na około jedną minutę po wpuszczeniu kropli

W przypadku, gdy po operacji wystąpią bóle lub inne dolegliwości należy niezależnie od wyznaczonego terminu kontroli niezwłocznie zgłosić się do swojego lekarza okulisty albo do szpitala na ostry dyżur.


Treść zawarta na stronie ma charakter informacyjny i nie może być traktowana jako porada medyczna.